استانداردهای دوگانه حقوق بشری آمریکا

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ سازمان حقوق بشر به مجموعه‌ای از نهادها و سازمان‌های بین‌المللی، منطقه‌ای و مردمی گفته می شود که هدفشان حمایت و ارتقای حقوق بشر در سراسر جهان است. این نهادها در دو دسته اصلی حقوق بشر سازمان ملل متحد و سازمان عفو بین‌الملل فعالیت می‌کنند. سازمانی که با وجود اهداف والا، با انتقادات جدی مواجه‌اند؛ از سیاست‌زدگی تا استانداردهای دوگانه.

بر اساس گزارش هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت یاب، آمریکایی ها مسئول حمله به دبستان شجره طیبه شهر میناب هستند

بسیاری از کشورها معتقدند شورای حقوق بشر به مکانی برای تسویه‌حساب‌های سیاسی و اعمال فشار بر کشورهای مستقل تبدیل شده و استانداردهای دوگانه بر اهداف والای آن سایه افکنده است؛ چنانچه ادعا می‌شود قدرت‌های غربی و نهادهای تحت نفوذشان، در قبال نقض حقوق بشر به وسیله متحدان خود سکوت، اما با کشورهای غیرهمسو با شدت برخورد می‌کنند. 

حالا در اقدامی قابل تأمل وزارت امور خارجه آمریکا رسماً اعلام کرد به عضویت و مشارکت خود در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد پایان داده است. این اقدام در حالی انجام شد که تنها یک روز پیش از آن، هیئت حقیقت یاب مستقل سازمان ملل متحد گزارش خود را درباره جنایات جنگی نیروهای آمریکایی در ایران منتشر کرده بود؛ گزارش هایی که از منظر این سازمان دلایل معقولی برای محکومیت واشنگتن به ارتکاب جنایت جنگی ارائه می‌دهد.

گزارش یک جنایت 

بر اساس گزارش هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت یاب درباره ایران که قرار است به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو ارائه شود، آمریکایی ها مسئول حمله به دبستان «شجره طیبه» در شهر میناب هستند. در این حمله که دهم اسفند 404 انجام شد، ۱۶۸ نفر از دانش آموزان و تعدادی معلم به شهادت رسیدند. کارشناسان سازمان ملل متحد تأکید کردند، این مدرسه یک هدف غیرنظامی کاملاً قابل شناسایی بوده و هیچ شواهدی مبنی بر استفاده نظامی از آن نیافتند. هیئت نتیجه گرفت که این حمله کورکورانه بود و بر اساس قوانین بین‌المللی، مصداق جنایت جنگی به شمار می رود.

درباره حمله به مجموعه ورزشی لامِرد نیز کارشناسان به نتیجه مشابهی دست یافته اند. بر اساس این گزارش، حمله به ساختمان‌های مسکونی و مدرسه ای در نزدیکی این مرکز آسیب رساند و ۲۲ غیرنظامی در نتیجه آن شهید و زخمی شدند. کاخ سفید پیش‌تر حمله به لامرد را رد کرده و گفته بود درباره رویداد میناب تحقیق می‌کند.

خروج از شورا برای فرار از پاسخگویی

وزارت امور خارجه آمریکا در توجیه این خروج، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد را متهم کرد به ترویج آنچه «ادبیات ضدآمریکایی» خوانده می‌شود و اینکه در برابر رژیم‌هایی که به سرکوب مردم متهم هستند، رویکردی مماشات‌گرانه دارد. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا فوریه ۲۰۲۵ میلادی در حکمی، فرمان اجرایی خروج از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد را صادر کرده بود و آنچه روز گذشته رخ داد، صرفاً اعلام رسمی اجرای آن فرمان بود. 

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه کشورمان در واکنش به این اقدام در شبکه های اجتماعی نوشت: تاریخ فراموش نخواهد کرد؛ در میناب، مدرسه‌ای به خون ۱۶۸ کودک آغشته و در لامرد، زمین ورزشی به کشتارگاه غیرنظامیان بدل شد. 

وی افزود: اکنون همگان اعتراف می کنند وقایع میناب و لامرد، نه خطای عملیاتی، بلکه جنایت جنگی آشکاری بود. آمریکا نمی‌تواند با خروج از شورای حقوق بشر، از زیر بار مسئولیت خود شانه خالی کند.

آمریکا گمان می کند با فرار و خروج از سازمان حقوق بشر می تواند از پاسخگویی شانه خالی کند، اما خروج اینچنینی در این برهه از زمان تنها تأیید جنایاتی است که از روی بی رحمب و قساوت مرتکب شدند.

استانداردهای دوگانه غرب؛ از اوکراین تا غزه

خروج آمریکا از شورای حقوق بشر در حالی رخ می‌دهد که انتقادات از استانداردهای دوگانه غرب در حوزه حقوق بشر به یکی از محورهای اصلی گفتمان جهانی تبدیل شده است. رویکرد دوگانه کشورهای غربی در قبال حقوق بشر برای افکار عمومی جهان آشکار شده و مدعیان حقوق بشر باید به جای صدور بیانیه علیه کشورهای مستقل، درباره سکوت خود در برابر جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا پاسخگو باشند. جنایاتی که سبب شهادت هزاران کودک و زن و مرد بی گناه شده و با بستن راه ورود آب و غذا بر آنها بدترین و فجیع ترین شکنجه های بشری را مرتکب شدند.

وقایع میناب و لامرد، نه خطای عملیاتی، بلکه جنایت جنگی آشکاری بود. آمریکا نمی‌تواند با خروج از شورای حقوق بشر، از زیر بار مسئولیت خود شانه خالی کند

کارشناسان حقوق بین‌الملل نیز به این تناقض اعتراف کرده‌اند. یک گزارشگر سازمان ملل متحد تصریح کرد، اتحادیه اروپا در قبال آنچه در غزه از کشتار گسترده و ویرانی رخ می‌دهد، موضعی مشابه آنچه در قبال اوکراین اتخاذ کرده، نداشته است.

یک تحلیل حقوقی نیز نشان می‌دهد دولت‌های غربی با سرعت بی‌سابقه‌ای نهادهای حقوقی را برای محکومیت عملیات ویژه روسیه در اوکراین به کار گرفته، اما در قبال حملات به غزه عمدتاً سکوت اختیار کرده اند؛ موضوعی که به جهان آموخت، «برخی قربانیان بیش از دیگران اهمیت دارند»، حقوق بشر موضوعی گزینشی است و دولت های غربی برای آنهایی که دوست داشته باشند از ابزار حقوقی استفاده یا حتی برای محکومیت ظالمانه برخی ملت ها از این ابزار سوءاستفاده می کنند. 

افول اعتبار گفتمان حقوق بشر

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نیز با بیان این روند تأکید کرد: بررسی‌های مستند مبتنی بر اسناد بین‌المللی و حتی منابع منتشرشده در داخل آمریکا نشان می‌دهد استانداردهای دوگانه واشنگتن در حوزه حقوق بشر، فاصله معناداری میان ادعاها و عملکرد واقعی این کشور ایجاد و اعتبار گفتمان حقوق بشر را در بُعد جهانی تضعیف کرده است.

کارشناسان مسائل بین‌الملل نیز بر این باورند، حقوق بشر در نظام غربی به ابزاری ژئوپولیتیک برای حفظ منافع تبدیل شده است. در همین چارچوب، خروج آمریکا از شورای حقوق بشر، آن هم پس از انتشار گزارشی که واشنگتن را به جنایت جنگی متهم می‌کند، نه تصمیم اصولی، بلکه اقدامی برای فرار از پاسخگویی در قبال جنایات ارتکابی در میناب و لامرد تلقی می‌شود.

آنچه در این میان بیش از پیش آشکار می‌شود، فروپاشی ادعاهای دروغین آمریکا درباره نجات بشریت و تخریب چهره ملت‌هایی همچون ملت ایران است. خروج واشنگتن از شورای حقوق بشر، در سایه گزارش‌های مستند سازمان ملل متحد درباره جنایات جنگی، پرده از ماهیت ابزاری نهادهای حقوق بشری غرب و استانداردهای دوگانه آنان برداشته است.